In 1982 voerden Argentinië en het Verenigd Koninkrijk 74 dagen lang oorlog om de Falklandeilanden, in Argentinië bekend als de Islas Malvinas. De oorlog kostte 907 mensen het leven en bepaalt tot vandaag hoe de eilanden eruitzien en hoe de bewoners naar hun toekomst kijken. Wie de Falklands bezoekt, komt overal sporen tegen: monumenten, loopgraven op de heuvels rond Stanley en twee oorlogsbegraafplaatsen. In dit artikel zetten we de feiten op een rij, zo neutraal mogelijk.
De aanloop: een oud geschil
Het geschil over de soevereiniteit is veel ouder dan 1982. Argentinië claimt de eilanden sinds de negentiende eeuw en beroept zich op de Spaanse erfenis en de ligging voor zijn kust. Het Verenigd Koninkrijk bestuurt de eilanden sinds 1833 en wijst op het zelfbeschikkingsrecht van de bewoners, die vrijwel allemaal Brits wilden blijven. In de jaren zeventig werd er onderhandeld, zonder resultaat. Meer over die lange voorgeschiedenis lees je in ons artikel over de geschiedenis van de Falklandeilanden.
Begin 1982 stond de Argentijnse militaire junta onder generaal Leopoldo Galtieri thuis onder druk door een economische crisis. Het bestuur besloot de eilanden met militaire middelen in te nemen, in de verwachting dat Londen niet militair zou reageren.
De invasie op 2 april 1982
Op 2 april landden Argentijnse troepen bij Stanley. De kleine Britse eenheid van ongeveer tachtig mariniers bood kort verzet bij Government House, waarna gouverneur Rex Hunt opdracht gaf tot overgave. Een dag later bezette Argentinië ook Zuid-Georgië. De VN-Veiligheidsraad riep in resolutie 502 op tot terugtrekking. Premier Margaret Thatcher stuurde een marine-eenheid, de Task Force, die op 5 en 6 april uit Portsmouth vertrok.
Het verloop van de oorlog
De belangrijkste momenten op een rij:
- 25 en 26 april: Britse troepen heroveren Zuid-Georgië.
- 1 mei: eerste Britse luchtaanvallen op het vliegveld van Stanley.
- 2 mei: de Britse onderzeeër HMS Conqueror brengt de Argentijnse kruiser ARA General Belgrano tot zinken. Ruim 320 opvarenden komen om, het grootste verlies van de oorlog. Omdat het schip buiten de door Londen ingestelde uitsluitingszone voer, is de aanval nog altijd omstreden.
- 4 mei: een Exocet-raket treft de Britse torpedobootjager HMS Sheffield; twintig bemanningsleden komen om.
- 21 mei: Britse troepen landen bij San Carlos op Oost-Falkland. In de dagen erna zinken onder meer HMS Ardent, HMS Antelope, HMS Coventry en het containerschip Atlantic Conveyor na Argentijnse luchtaanvallen.
- 28 en 29 mei: de slag om Darwin en Goose Green; aan Britse zijde sneuvelen zeventien man.
- 8 juni: Argentijnse vliegtuigen bombarderen de landingsschepen Sir Galahad en Sir Tristram bij Fitzroy; bijna vijftig militairen komen om.
- 11 tot 14 juni: nachtelijke gevechten om de heuvels rond Stanley: Mount Longdon, Two Sisters, Mount Harriet, Mount Tumbledown en Wireless Ridge.
De overgave op 14 juni
Op 14 juni 1982 tekende de Argentijnse bevelhebber Mario Menéndez in Stanley de overgave aan de Britse generaal-majoor Jeremy Moore. Ruim 11.000 Argentijnse militairen werden krijgsgevangen genomen en daarna naar huis gestuurd. De Falklanders vieren 14 juni sindsdien als Liberation Day.
De slachtoffers
Volgens het Imperial War Museum en andere bronnen kwamen 649 Argentijnse militairen, 255 Britse militairen en drie Falklandse burgers om. De drie vrouwen kwamen in de laatste dagen van de oorlog om toen een huis in Stanley werd getroffen door Britse beschietingen. Achter elk getal zitten families aan beide kanten. Veel Argentijnse soldaten waren jonge dienstplichtigen.
De nasleep
Kort na de nederlaag viel de junta in Argentinië; eind 1983 keerde de democratie terug. De Britse regering investeerde daarna fors in de eilanden en bouwde een militaire basis bij Mount Pleasant, waar nu ook de internationale vluchten landen. Argentinië en het Verenigd Koninkrijk herstelden in 1990 hun diplomatieke banden, maar het soevereiniteitsgeschil bestaat nog altijd. In een referendum in 2013 stemde 99,8 procent van de kiezers op de eilanden voor de huidige status als Brits overzees gebiedsdeel.
Twee ontwikkelingen laten zien dat er ook ruimte is voor verzoening. Sinds 2017 heeft het Rode Kruis via DNA-onderzoek meer dan honderd Argentijnse soldaten geïdentificeerd die als onbekend begraven lagen op de begraafplaats bij Darwin. En in november 2020 werden de eilanden officieel mijnvrij verklaard, na decennia van ruimen. Ook nu geldt: zie je op het strand of in het veld iets dat op munitie lijkt, raak het niet aan en meld het.
De oorlog als bezoeker beleven
Je kunt de slagvelden rond Stanley met een gids bezoeken; een rondrit langs de heuvels maakt de afstanden en het terrein invoelbaar. In ons artikel over slagvelden en monumenten beschrijven we de belangrijkste plekken. Lokale gidsen bieden halve en hele dagtochten aan; enkele tours zijn ook te boeken via Viator. Ga je met een cruiseschip, dan is een slagveldtour ook in een halve dag te doen.
Tip: Ga met respect om met de monumenten en de persoonlijke aandenkens die er liggen. Spreek in gesprekken met eilandbewoners over de Falklands en niet over de Malvinas: voor veel van hen is dat een gevoelig punt.
Wie een paar dagen blijft, overnacht het makkelijkst in Stanley, vanwaar de meeste slagvelden binnen een uur rijden liggen. Regel vooraf een reisverzekering met dekking voor medische evacuatie; die is verplicht om de eilanden in te mogen.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurde de Falklandoorlog?
De oorlog duurde 74 dagen, van de Argentijnse invasie op 2 april tot de overgave in Stanley op 14 juni 1982.
Hoeveel slachtoffers vielen er?
In totaal 907: 649 Argentijnse militairen, 255 Britse militairen en drie Falklandse burgers.
Is het veilig om de slagvelden te bezoeken?
Ja. De eilanden zijn sinds november 2020 officieel mijnvrij. Toch blijft de regel: raak achtergebleven munitie of onbekende objecten nooit aan.
Waarom noemt Argentinië de eilanden Malvinas?
De naam komt van het Franse Îles Malouines, naar de havenstad Saint-Malo vanwaar Franse kolonisten in 1764 vertrokken. Het Spaanse Malvinas is daarvan afgeleid.
Deze pagina bevat affiliatelinks. Boek je via zo’n link, dan ontvangen wij mogelijk een kleine commissie, zonder extra kosten voor jou. Meer info.
